Can Xatard

Vandaag had ik een sombere dag met hier en daar een lichtpuntje. Als het grauw weer is, ligt Perpignan er maar vuil bij. Geen stad waar je vrolijk wordt. En in het rusthuis was het al niet veel beter. Daar is het dan wel heel netjes, maar ik kan het maar niet laten om me mezelf over x aantal jaren in zo’n omgeving voor te stellen. Mijn moeder laat het gelukkig niet aan haar hart komen. Als kersverse weduwe doet ze het verbazend goed. Ze is blij met haar nieuwe kamer, ze toont belangstelling voor haar kinderen en ze is zelfs bereid om af en toe in het salon “tussen de oudjes” te gaan zitten.

Toen ik naar huis reed, regende het en de berg lag in een dikke mist. Maar kijk, na regen komt zonneschijn. De zon nodigde uit tot een inspectieronde in de tuin. De tomatenplantjes hebben het zwaar te verduren gehad, maar ik spreek ze toe, vertel ze dat ze van goede afkomst zijn en dat ik hoge verwachtingen heb. Ik geef ze nog wat extra steunaarde en hoop maar dat de koude wind wat achterwege blijft. De groene groentjes doen het net als het gras en de wilde bloemen juist heel goed. Morgen een slaatje van zelfgekweekte roquette en radijsjes … het geluk kan soms in een klein groen hoekje zitten.

 

Toen ik vanavond thuiskwam, mijn auto vol spullen uit een veel te grote winkel in het veel te verre Montpellier, kwam er een man naar mij toe gelopen. Ik wist meteen dat het geen Glorianenc was. Ik ken ze intussen allemaal. Hij zag er niet gevaarlijk uit, dus glimlachte ik hem vriendelijk toe. Ik stond wel open voor een gesprek want behalve met de kassierster van het warenhuis, had ik de hele dag nog geen woord gewisseld. Hij kwam foto’s nemen van de kerk. Ze lag er mooi bij, zo in de avondzon. Prachtig, zei hij, dit is echt-echt Romaans. En het is hier zo mooi. Ik zwol een beetje en liet de gevel van mijn huis zien, met de broodoven en de publieke achtertuin, die er in de oranje zon bijzonder romantisch uitzag.

Hij vroeg hoe lang ik hier al woonde. Tien maanden, zei ik. En of ik dit huis gekocht had. Ik knikte. Daar moet je wel gek voor zijn, antwoordde hij. Ik zag meteen af van het idee om hem een glas water aan te bieden.

Ik laadde mijn boodschappen uit en liet hem de kerk fotograferen. Wat later kwam hij mij zijn kaartje brengen. Het bleek een schrijver en een doctor in de wetenschappen te zijn, die zich toelegt op de “etnologie van de technieken”. Vandaar dat hij vooral het ijzerwerk aan de kerk kwam fotograferen.

Hij vroeg wat ik deed. Eindredactie, zei ik en ook een beetje schrijven, om maar iets te noemen. Hij wees naar het e-mailadres op het kaartje. Stuur me eens een verhaal, zei hij.

Tja, ik denk niet dat hij Nederlands leest.

Nee, ik heb nog geen morieljes gevonden. Ik zoek er zelfs niet meer naar. Ik ga sprokkelen en denappels rapen en af en toe werp ik een blik onder een es of een kerselaar, maar zoeken doe ik niet. Mijn tijd komt wel, denk ik.

Nochtans is de morieljetijd al een paar weken aan het lopen. Begin april vond een vriend van mijn neef 186 exemplaren. In een lager gelegen dorp toch wel.

Maar op de berg zijn er blijkbaar ook. Een vriend van onze koeienboer kwam deze week bij hem langs voor hij op paddestoelenjacht ging. Op de terugweg is hij niet meer komen aankloppen. Hij stuurde later een foto van de 139 morieljes die hij gevonden had. Ik had een beetje te doen met de boer.

Vanavond ging ik in de late zon nog een keertje niet-zoeken en wat vond ik? Een boleet. Drie zelfs. De eerste van het seizoen.

Buisjeszwammen zijn bijna allemaal eetbaar, behalve de satansboleet en de suillus mediterraneensis. En die laatste is het dus.

Het ene moment stap ik in Vinça op een bus naar het tgv-station van Perpignan, het volgende moment stap ik aan de overkant weer af. Zo voelde het maandagavond. De week in A, die propvol zat met afspraakjes en afspraken, administratieve verplichtingen en boodschappen, lijkt -nu ik erop terugkijk- helemaal samengeperst tot een bundel flitsen.

Tijdens de treinrit van A naar Brussel, had ik wat spijt van al dat snelle gedoe. Te weinig genoten van het gezelschap. En dan weer in mijn eentje onderweg; de twijfel sloeg weer toe. Tot ik met de auto het kronkelbaantje naar Glorianes opreed, toen ging het plots beter. En tegen de tijd dat ik in het dorp aankwam was alle twijfel weg. Het was zalig aankomen. De berg baadde in oranje voorzomeravondlicht en het groen was nog groener dan een week geleden. Mijn stukje openbare weg was in opdracht van de gemeente netjes gemaaid door mijn buurman en het onkruid tussen de irissen was gewied door mijn gasten. Ook de binnenkoer lag er netjes bij, er waren nieuwe radijsjes gezaaid en het groen tussen de stenen was ingetoomd. De keuken was opgeruimd en in de koelkast stond allerlei lekkers van de markt. Naast de kachel lag genoeg hout om meteen een vuurtje te stoken als dat nodig zou zijn. De was was gedaan en mijn bed was opgemaakt met verse lakens. Neen, het was geen droom. Het was een moment, maandagavond.

Vandaag heeft het de hele dag geregend en ik ben naar de tandarts geweest. Soms lijkt het leven in Glorianes ook wel eens op het leven in A.

In het kleine kerkje van Montauriol vlogen twee vogeltjes rond. Ze gaven ons iets om naar te wijzen en over te praten terwijl we op de priester wachtten.

De Afrikaanse priester kwam twintig minuten te laat, hij verontschuldigde zich uitgebreid. Zijn Aziatische assistente las de teksten voor. Een omgekeerde wereld, want gingen onze priesters niet vroeger de mis lezen in Afrika en Azië?

Tijdens de stiltes praatte mijn moeder hardop. Nooit gedacht dat er zoveel mensen zouden komen, zei ze. Alle achtentwintig stoelen waren bezet. En dan stonden er nog heel wat mensen buiten.

Na de dienst vertelde Patrick, mijn schoonbroer en burgemeester van het dorpje, het leven van mijn vader. Ik had het zelf niet beter kunnen doen. Daarna werd mijn vader in zijn appartementje geschoven. Hij rust nu in vrede recht tegenover zijn vriend Xavier, net als hij Belg, garagist en vogelliefhebber.

Ze hebben een mooi uitzicht.

Of ik daar nu graag woon, vragen mijn verre familieleden als ik hen opbel met het nieuws dat nonkel Mil gestorven is.

Ik moet er over nadenken. Het antwoord is niet volmondig ja. Het is aanpassen, zeg ik voorzichtig. In gedachten maak ik een plus-en-minlijstje. Er zijn meer plussen dan minnen, dat wel. Het grootste minpunt is dat ik te veel tijd in mijn auto doorbreng. Maar dat heeft met de gebeurtenissen van de laatste weken en met administratieve complicaties te maken. Er komt wel weer een tijd dat ik niet meer zo dikwijls op pad moet, troost ik mezelf.

De dikste plus is de natuur. Bij elke stap die ik buiten zet, weer of geen weer, denk ik: dit wil ik niet meer missen.

Al mis ik A ook wel. Dat staat in het min-rijtje. Ik mis A. Maar ach, volgende week neem ik de trein en ’s avonds ben ik weer in A en bij A. Voor een weekje.

We zeggen het wel honderd keer tegen elkaar: het was het beste voor hem. En toch schiet mijn gemoed nog regelmatig vol.

Ik luister naar wat anderen zeggen: hij heeft een lang en mooi leven gehad. Een lang leven, zeker, en vele mooie momenten. En ook andere. Een mens, eigenlijk.

Ik vraag me soms af hoeveel mensen er op datzelfde moment gestorven zijn, velen eenzaam, in pijn, in nood, in gevecht. Mijn vader heeft het al bij al goed gehad.

Hij nam veel plaats in en het is nu wennen aan een lege hoek. Wat ga ik met die vrijgekomen ruimte doen? Voorlopig niets, mijn gedachten laten dwalen, in ver en dichterbij verleden. En in de rituelen die we de komende dagen zullen uitvoeren om hem te eren.

Want al was hij niet de gedroomde vader, met veel en soms vreemde omwegen heb ik toch van hem geleerd. En daarom eer ik hem ook.

Zandbergen, 28 januari 1922

Cabestany, 30 april 2013

Mijn vader hield van vogels. Hij praatte met zijn vogels op een lieve toon die je enkel in de manshoge volières kon horen. Hij riep de beestjes met koosnaampjes en maakte daarbij de meest eigenaardige geluiden. Hij deelde zijn hobby niet met ons, toch niet met mij. Misschien gaf ik te weinig blijk van interesse of misschien dacht hij dat meisjes niet om vogels gaven. En achteraf gezien, was ik waarschijnlijk wat jaloers op die liefhebberij. Daardoor weet ik eigenlijk niets van vogels. Van het roodborstje dat hier soms op het weggetje rondspringt, weet ik dat het een roodborstje is. En de oehoe van een uil herken ik ook. Een vogel die met grote gespreide vleugels over de bergkam scheert, is een roofvogel. Daar houdt mijn kennis ongeveer op.

Op de daken van het ziekenhuis huppelen zwart-witte vogels met lange staarten. Hij zou meteen weten wat voor vogels het zijn, maar hij kan niet door het raam kijken.

Zijn gezicht is ingevallen, zijn neus is scherp. Als ik hem met een koffielepeltje stukjes in-koffie-geweekte cake voer, denk ik aan de kuikentjes die hij met een pipetje voerde, hun bekjes wijd open. Liefdevol en zorgzaam, zo deed hij dat.

Vanmorgen sneeuwde het dikke natte vlokken, op de bergkam ligt een witte kraag. De kachel blijft branden. Ik heb nog veel hout, maar dat ligt al klaar voor de volgende winter. Voor nu is het niet droog genoeg. Dan maar sprokkelen.

Aan de noordkant van de berg is een klein dennenbos. Het hout dat er ligt, is droog en de denappels zijn groot. Ik heb al zakkenvol naar huis gesleept, ze zijn handig om het vuur aan te steken. Daarbij zoek ik zorgvuldig de oudere, houterige exemplaren uit, de bruine glanzende denappels laat ik liggen.

Op de binnenkoer heb ik een bak staan, waarin ze verder in de zon kunnen drogen. Maar tot mijn verbazing zijn ze door de natte sneeuw dichtgegaan en zien ze er weer uit als pas afgevallen denappels. Die dingen leven dus nog. Een gevoelige ziel als ik zou dit beter niet weten.