Can Xatard

Als de ooien naar de weide gebracht zijn, worden de lammetjes vrijgelaten. Ze hebben dan de hele stalruimte en dat vinden ze duidelijk heel leuk. Ze rennen over en weer en springen en dartelen dat het een lieve lust is.

Na de speeltijd hebben we ze vandaag met dranghekken in een hoek gedreven en heeft de boerin ze een voor een nagekeken op ‘zere bekjes’. Dat zijn wondjes van het zogen die verzorgd moeten worden met jodium. De lammetjes die verzorgd worden hebben dan een grappig rood neusje.

Mijn taak was om de lammetjes te pakken en over het hek te tillen. 142 lammeren, waarvan sommigen al een indrukwekkend gewicht hebben. Mijn rug weet het nog.

Schapen lijken heel gemakkelijk te lammeren. Als je even niet kijkt, ligt er een vers lammetje op de stalvloer. En omdat ze met velen zijn, is het niet altijd meteen duidelijk wie de mama is.

Er ligt een boreling en alle vermoedelijk drachtige ooien staan er omheen. De boerin tilt het lammetje bij de achterpoten op en zwaait ermee naar de schapen.
‘À qui est cet agneau?’ vraagt ze. Maar de ooien verroeren zich niet. Dan gooit ze het -naar mijn gevoel- wat bruut op de grond. Onmiddellijk schiet er een ooi naar voor. Ze wordt samen met haar lam naar een apart hokje geleid. Daarna legt de boerin uit dat dit de truc is om de moeder te identificeren.

Er ligt weer een piepklein lammetje en deze keer staan er twee ooien bij die allebei het moederschap opeisen. Blijkbaar is de ene bevallen terwijl haar buurvrouw net ook contracties had. Als de buurvrouw het lammetje ziet liggen, snuffelt ze eraan en denkt ze dat het van haar is. Door een hormonale reactie houden haar contracties op. Ze is ervan overtuigd dat ze bevallen is. Onder luid protest wordt de buurvrouw weggebracht en ze bevalt pas de volgende dag van haar eigen lam.

De afgelopen weken zijn er 141 lammetjes geboren. De lammetjes hebben een apart verblijf in de stal, dat stilaan te klein wordt. De boer en de boerin herschikken de indeling van de stal zodat de lammetjes meer ruimte krijgen. De volgende ochtend blijken de schapen de stal zelf te hebben verbouwd en loopt iedereen door elkaar: mama’s, toekomstige mama’s en lammeren. Er zit niets anders op dan ze uit elkaar te halen aan de hand van de nummers in hun oren. Uren werk. Probeer maar eens de nummers in de bewegende oren te lezen en probeer maar eens een schaap te vangen. Ik mocht de lammetjes vangen, maar ik kreeg er maar twee te pakken.

Deze mama verloor haar lammetje en voelt zich niet zo lekker. Mogelijk heeft ze een giftige plant gegeten en is haar jong daarvan gestorven. Ze wou vandaag niet mee naar de groene wei. Van de boerin mocht ze thuisblijven en rouwen bij haar dode jong.

Op een knie in de stal, een lammetje over de andere knie. Het snokt aan het flesje, terwijl een ouder neefje zachtjes in mijn vrije hand bijt en mijn vingers likt. Een mama blaast haar warme adem in mijn nek. Een andere knabbelt aan mijn broek. Naast mij staat het agneau mystique dat alles rustig observeert.

Ik geloof niet zo in duurzaam geluk. Ik geloof in van die kleine momenten, waar je nog dagen van nageniet. De kunst is om veel van die momenten te verzamelen.

Af en toe komt hij de berg op gefietst, Roger. Hij stelt zichzelf telkens opnieuw voor als Roger le fou.

Ik heb Roger nog nooit anders gezien dan in een nauwsluitend fietspakje. Daarin zit zijn niet meer zo jonge, maar gespierde lijf, gehard van het fietsen en het lopen.

Eens hij boven is, keert hij niet terug voor hij in het dorp iemand gevonden heeft aan wie hij zijn verhaal kwijt kan. Roger le fou moet fietsen, lopen en vertellen in hoog tempo. Altijd vriendelijk, altijd gehaast, altijd onrustig.

Wie hem in de verte ziet naderen, overweegt om rechtsomkeert te maken of een zijweg te nemen. Want als Roger begint, houdt hij niet op.

Een paar dagen geleden zag ik hem bij de groenteboer in het dal. Het was middag en de groenteboer probeerde hem de winkel uit te werken. Ik rekende af en troonde Roger mee naar het erf. Daar toonde hij mij een bokaal met wel twintig hoornaar-koninginnen, die hij blijkbaar overal meeneemt op de fiets.

Ik wist niet goed wat ik ervan moest denken en ik vroeg of die wespen dan geen functie hadden in de natuur.

‘Nee,’ zei de groenteboer, die natuurlijk alles over de natuur weet, ‘want ze zijn niet van hier. Het zijn Aziatische frelons.’

Daarmee moest ik het doen, want de groenteboer maakte dat hij weg kwam. Roger rekende vervolgens in sneltempo uit hoeveel koninginnen hij al had gevangen en hoeveel hoornaars hij daardoor al voorkomen had.

Doe de groeten in het dorp, zei hij, toen ik mijn rugzak aantrok en me in de richting van de straat probeerde te verplaatsen. Zeg maar dat je Roger hebt gezien, le frelon-killer.

Later zocht ik informatie over de Aziatische frelon op en leerde ik dat de eerste koningin waarschijnlijk in 2004 met een schip vanuit de Chinese provincie Yunan in Bordeaux is aangekomen en zich van daaruit over heel Frankrijk heeft verspreid. De Aziatische frelons zouden een bedreiging vormen voor de honingbijen.

Toen ik hier en daar over mijn ontmoeting met Roger vertelde, werd er met bewondering gereageerd. ‘Hoe doet hij dat? Hij is een held,’ zeggen ze. Roger le fou is nu Roger, le héros.