Can Xatard

Schapen lijken heel gemakkelijk te lammeren. Als je even niet kijkt, ligt er een vers lammetje op de stalvloer. En omdat ze met velen zijn, is het niet altijd meteen duidelijk wie de mama is.

Er ligt een boreling en alle vermoedelijk drachtige ooien staan er omheen. De boerin tilt het lammetje bij de achterpoten op en zwaait ermee naar de schapen.
‘À qui est cet agneau?’ vraagt ze. Maar de ooien verroeren zich niet. Dan gooit ze het -naar mijn gevoel- wat bruut op de grond. Onmiddellijk schiet er een ooi naar voor. Ze wordt samen met haar lam naar een apart hokje geleid. Daarna legt de boerin uit dat dit de truc is om de moeder te identificeren.

Er ligt weer een piepklein lammetje en deze keer staan er twee ooien bij die allebei het moederschap opeisen. Blijkbaar is de ene bevallen terwijl haar buurvrouw net ook contracties had. Als de buurvrouw het lammetje ziet liggen, snuffelt ze eraan en denkt ze dat het van haar is. Door een hormonale reactie houden haar contracties op. Ze is ervan overtuigd dat ze bevallen is. Onder luid protest wordt de buurvrouw weggebracht en ze bevalt pas de volgende dag van haar eigen lam.

De afgelopen weken zijn er 141 lammetjes geboren. De lammetjes hebben een apart verblijf in de stal, dat stilaan te klein wordt. De boer en de boerin herschikken de indeling van de stal zodat de lammetjes meer ruimte krijgen. De volgende ochtend blijken de schapen de stal zelf te hebben verbouwd en loopt iedereen door elkaar: mama’s, toekomstige mama’s en lammeren. Er zit niets anders op dan ze uit elkaar te halen aan de hand van de nummers in hun oren. Uren werk. Probeer maar eens de nummers in de bewegende oren te lezen en probeer maar eens een schaap te vangen. Ik mocht de lammetjes vangen, maar ik kreeg er maar twee te pakken.

Deze mama verloor haar lammetje en voelt zich niet zo lekker. Mogelijk heeft ze een giftige plant gegeten en is haar jong daarvan gestorven. Ze wou vandaag niet mee naar de groene wei. Van de boerin mocht ze thuisblijven en rouwen bij haar dode jong.

Op een knie in de stal, een lammetje over de andere knie. Het snokt aan het flesje, terwijl een ouder neefje zachtjes in mijn vrije hand bijt en mijn vingers likt. Een mama blaast haar warme adem in mijn nek. Een andere knabbelt aan mijn broek. Naast mij staat het agneau mystique dat alles rustig observeert.

Ik geloof niet zo in duurzaam geluk. Ik geloof in van die kleine momenten, waar je nog dagen van nageniet. De kunst is om veel van die momenten te verzamelen.

Af en toe komt hij de berg op gefietst, Roger. Hij stelt zichzelf telkens opnieuw voor als Roger le fou.

Ik heb Roger nog nooit anders gezien dan in een nauwsluitend fietspakje. Daarin zit zijn niet meer zo jonge, maar gespierde lijf, gehard van het fietsen en het lopen.

Eens hij boven is, keert hij niet terug voor hij in het dorp iemand gevonden heeft aan wie hij zijn verhaal kwijt kan. Roger le fou moet fietsen, lopen en vertellen in hoog tempo. Altijd vriendelijk, altijd gehaast, altijd onrustig.

Wie hem in de verte ziet naderen, overweegt om rechtsomkeert te maken of een zijweg te nemen. Want als Roger begint, houdt hij niet op.

Een paar dagen geleden zag ik hem bij de groenteboer in het dal. Het was middag en de groenteboer probeerde hem de winkel uit te werken. Ik rekende af en troonde Roger mee naar het erf. Daar toonde hij mij een bokaal met wel twintig hoornaar-koninginnen, die hij blijkbaar overal meeneemt op de fiets.

Ik wist niet goed wat ik ervan moest denken en ik vroeg of die wespen dan geen functie hadden in de natuur.

‘Nee,’ zei de groenteboer, die natuurlijk alles over de natuur weet, ‘want ze zijn niet van hier. Het zijn Aziatische frelons.’

Daarmee moest ik het doen, want de groenteboer maakte dat hij weg kwam. Roger rekende vervolgens in sneltempo uit hoeveel koninginnen hij al had gevangen en hoeveel hoornaars hij daardoor al voorkomen had.

Doe de groeten in het dorp, zei hij, toen ik mijn rugzak aantrok en me in de richting van de straat probeerde te verplaatsen. Zeg maar dat je Roger hebt gezien, le frelon-killer.

Later zocht ik informatie over de Aziatische frelon op en leerde ik dat de eerste koningin waarschijnlijk in 2004 met een schip vanuit de Chinese provincie Yunan in Bordeaux is aangekomen en zich van daaruit over heel Frankrijk heeft verspreid. De Aziatische frelons zouden een bedreiging vormen voor de honingbijen.

Toen ik hier en daar over mijn ontmoeting met Roger vertelde, werd er met bewondering gereageerd. ‘Hoe doet hij dat? Hij is een held,’ zeggen ze. Roger le fou is nu Roger, le héros.

Glorianes ligt op 800 m hoogte, omgeven door een kring van iets hogere bergkammen. Het dorp lijkt daardoor in een soort kom te liggen. Ik ben al een paar keer naar de rand van de kom geklommen en ik ben er zelfs al over geweest, maar ik had nog nooit het plateau op de rand afgewandeld.
Dat hebben we gisteren gedaan. We klommen langs de noordkant naar boven en we kwamen langs de westkant naar beneden.
We, dat was een groepje van vijf, waarvan twee dorpsgenoten en ik, een dochter van een dorpsgenoot en een vriend van een andere dorpsgenoot.
Het klimmen was taai. Mijn conditie nog iets te zwak. Niemand zei wat van mijn gehijg. Maar eens boven was de beloning groot. In de kom lag Glorianes nog kleiner dan klein. Aan de andere kant lagen de naburige dorpen als speelgoed verspreid tussen de hellingen. Op de kam liepen we kilometers lang over een vlakte, terwijl naast ons het massief van de Canigou imposant oprees.
De afdaling was nog lastiger dan de klim. Op een steil, smal, rotsig pad werden mijn knieën zwaar op de proef gesteld. Het oversteken van de rivier in het dal deed ik met trillende benen. Na zeven uur stappen stonden we bij de Mas d’ Avall, de laagst gelegen boerderij, waar we opgehaald werden door père Cosse, de oudste van het dorp. Hij bespaarde ons met zijn auto de laatste klim over een bochtige asfaltweg.

Het was een prachtige dag, we hadden geluk gehad met het weer, we zagen indrukwekkende landschappen. Maar wat me evenveel zal bijblijven was de stille gezelligheid, het omkijken als iemand wat achterbleef, het elkaar de hand reiken bij het oversteken van een rivier, het delen van de picknick, het zacht vertellen, of het zwijgend naast elkaar lopen.

De Zwartkoptuinfluiter

Eigenlijk al van mijn kindertijd af
denk ik aan mijn uitvaart.
Ik zou willen dat iedereen dan
gelukkig was, dat vreemde geluk
om iets wat te mooi is, wat pijn doet.
Ik heb me daarbij muziek voorgesteld,
een klagende hobo van Albinoni,
of dat ik op een bandje voor jullie
een stoïsch, dankbaar gedicht voorlas;
maar eigenlijk hoop ik dat het mei zal zijn
onder hoge beuken, en heel stil,
en dat dan opeens twee zwartkopjes
gaan zingen
tegen elkaar in.
Laat dan niemand spreken,
want iets mooiers, iets ontroerenders
bestaat er niet op aarde.

Hans Warren (1921-2001)